Salih Göçer

GELENEKLERİMİZ  GÖRENEKLERİMİZ

ESKIDEN YÖRE KÖY DÜGÜNLERIMIZ: Karekter ve prensibim geregi, siz güzel dostlarimi ve site ziyaret eden dostlari en samimi ve dürüst duygularimla sevgi ve saygi ile selemliyarak satirlarima basliyorum. Degerli dostlar; siz yeni nesil insanlar bilmezsiniz. Ancak benim emsallerim ve daha yasli insanlar gayet iyi hatirliyacaklar, eskiden diyelim bir evde genc bir erkek baska bir köyden kız istemeye gidilir, her iki taraf konusur, anlasir, artik baslik parayla mi mal veya altin karsiligi. Hic unutmam benim babam anami bir inek vererek dedelerimden baslik karsiligi almistir. Babam dedemlerin yegeni oldugu halde. Ne kadar isafsizca degi mi? Dügünün yapilacagi gün kararlasirilir, cevre köylere mumlar dagatilir, ya da köylere her eve dügüne tesvik amaciyla birer cocuk sekeri verilirdi. Diyelim dügünü 1 KASIM günü oglan tarafinda baslatilir, buna göre dügün sahibi o zamanin sartlari aile bütcesi neyi kaldiriyorsa örnegin ilk günü icin aksam 100 kisiyi doyuracak zilfet yemekleri hazirlanir, ikinci günü 4 koyun kesilir, ücüncü günü gelin eve girince  "sira kurt"  yemegi pisirilip davatlilere verilir. Bir davulcu bir de zurnaci esliginden oglan evinde calmaya baslanir, baska köyden gelen misafirleri karsida geldiklerini gören calgicilar 100 metre oglan evine kala onlara dogru yürüyerek ve davul çalarak karsilanirlar. Dügün evine gelen misafirlerde davullarinin üzerine gerekli bahsis koyar ve davulcularin coskusu daha da artardi. Dügünün basladigi ilk günde oglan evinde iki gün iki gece hic durmaksizin davul ile zurna calar, köy halki karili, kizli, gencisi, yaslisi baska köyden gelen misafirlerle birlikte GOWEND tutarak halaylar cekerlerdi. Davulcular yorulup ara verince bu sefer GOWEND Kürtce Gowend esliginde hep bir agizda söylenirdi. Mesela: *ZIMTEG SEWTI HEMBERE , HANIMI LI HANI MI LI* Böylelikle iki gün iki gece tamamladiktan sonra sira 3 ncü günü gelin alma tarafina gidilmek üzere, gelini almak icin 4 ve ya 5 bayan icin atlar eyerlenir, bayanlar *HIRAM* dedigimiz cesitli renklerde giyinirlerdi. Halk bunlara BERBI diyorlardi. Gelin tarafina gidecekler sadece bu kiyafeti giyerlerdi. Kiz tarafina rastgele herkesi göndermezlerdi. Belli basli 30 -40 kisiden olusan misafir köylerden gelenleri ve köy halkindan (Oglan tarafi köyden) bir davulcu , bir zurnaci, 4-5 Berbi atlarin üzerinde gelini bindirecek ata bir yasli misafir bu taraftan bindirirlerdi. Bu gurup kiz tarafina yola cikarken oglan tarafi davulsuz ve zurnasiz GOWEND esliginde türkü cagirmaya ve eylenmeye devam ederlerdi. O gece damada kina yakarlardi, gowend devam ediyordu, ta ki gelin eve ayak basana kadar. Gelini almaya giden gurup gelin evine calgilar esliginde varilir ve 200- 300 metre gelin evine mesafe kala gelinin kardesi ya da babasi bir at sirtinda dörtnalla dügün misafirlerini karsilamaya gider ve onlari gelinin alinacagi eve buyur ederek bir gece orada davul ve zurnalar esliginden halaylar cekilir, gowend tutulur, berbiler gelin odasinda tutulur, misafir gelenleri köy halki yatmak icin her heve 3-5 kisi kabul edilir, o aksam gelin evinde kina yakilir, misafirler ertesi gün gelin evine dönerek , kiz tarafinin geline verdigi esyalari bir bir görülür ve deger bicilir. Bu esyalara ceyiz adi verilirdi. tüm hazirliklar tamamlanir, kizin ceyizleri bir ata yükletilir, gelin ata bindirilip 4-5 Berbinin ortasina alinarak oglan evine gelmek üzere yola cikilir. Gelin oglan evine girmesine 300-500 metre mesafe kalinca Damata eslik eden sadic (Misawi Denirdi) cikarlardi damin üzerine sol elleri mendil ile agizlarini kapatir sag ellerinde birer elma ile dama cikarlardi Gelini atiyla damin kenarina (Siwingin) yaklastirirlardi önce damat elmayi birakirdi usulce gelinin basinin üzerine, sonra sadic-Misawi elmayi usülce birakirdi gelinin basina. Bu islem bitice gelini attan indirip aglan evine daha önce hairlanan duvaga oturturlar, pesinde oglani gidip misawi esliginde saka niyetinde yumruklaya yumruklaya gelinin duwagina getirip böylelikle o gece oglanla kiz muradina eriyip, ömür boyu kari koca olarak bir yastikta hayatlarini sürdürürler.

YENI DOGUM YAPAN KADINLARIMIZ: Hamile kadinlarimiz dogum yaptiklari ilk günü,o gece dogum yapan kadini yaliniz birakmamak icin, genc delikanli erkeklerimiz ve genc delikanli kizlarimiz dogum evine gidilir, dogumu yapan bayani alninda öpmek suretiylen gecmis olsun dileklerinden bulunur, baslanir el ele tutusarak gowend esliginde türküler söylemeye ve yöre oyunlarini bir calgici esliginden oynamaya sabahlara kadar devam ederdi. Bu üc gece boyunca hep böyle devam ederdi. Ertesi günü köy halkinin her evin hanimi kendine has en güzel yemegini pisirip tepsiye koyar dogum yapan hanimin evine gecmis olsun dileklerinden bulunurlardi. Bir eksikligim olduysa beni bagislayin.

Tüm okurlara saygilarimla...

25 EYLÜL 2007

Salih GÖCER

www.mehotornu.ch